Wyciągnąłem kiedyś pudełko, policzyłem wolne krzesła i odruchowo odłożyłem je na półkę. Dopiero później zauważyłem, że instrukcja przewiduje również partię jednoosobową. Planszówka solo wydawała mi się wcześniej czymś pomiędzy rozgrzewką a zastępstwem prawdziwego grania. Dziś widzę w niej osobny sposób spędzenia wieczoru, z własnymi przyjemnościami i kilkoma pułapkami, które potrafią skutecznie odebrać ochotę na drugą partię.
Puste krzesła nie są brakującymi graczami
Przy wspólnym stole lubię rozmowę, drobne negocjacje i moment, kiedy ktoś dostrzega ruch przeoczony przez pozostałych. Grając sam, nie próbuję tego odtwarzać. Szukam raczej skupienia podobnego do układania modelu: przez chwilę istnieje konkretne zadanie, kilka ograniczeń i rezultat moich decyzji. Nie muszę przy tym podtrzymywać rozmowy ani tłumaczyć, dlaczego tak długo patrzę na jedną kartę.
To rozróżnienie oszczędza rozczarowania. Jeśli brakuje mi spotkania z ludźmi, samotna partia nie załatwi sprawy towarzyskiej. Jeżeli jednak chcę pogłówkować po dniu spędzonym na rozmowach, może pasować znakomicie. Nie oczekuję wtedy, że plansza zastąpi przyjaciela, tak samo jak od książki nie wymagam, żeby odpowiedziała na moje pytanie o pogodę.
Najpierw sprawdzam, kto obsługuje przeciwnika
Tryb jednoosobowy potrafi oznaczać bardzo różne rzeczy. Czasem rozwiązuję układankę i zbieram punkty, czasem walczę ze scenariuszem, a czasem wykonuję ruchy umownego przeciwnika według kart albo tabeli. Ostatnia wersja bywa świetna, ale wymaga obsługi. Jeśli co turę przerywam własne myślenie, żeby przez pięć minut rozstrzygać zachowanie automatu, wieczór może zamienić się w pracę biurową.
Zanim wybiorę pudełko z własnej półki, czytam fragment dotyczący tej obsługi. Interesuje mnie liczba dodatkowych reguł, warunków rozstrzygania remisów i osobnych talii. Nie zakładam, że bardziej rozbudowany przeciwnik będzie ciekawszy. Po ciężkim dniu wolę krótszą układankę z jasnym końcem niż wielką symulację, w której zapomnę, czyja właśnie jest kolej.
Rozłożenie gry też zużywa wolny wieczór
Na pudełku może widnieć czas partii, ale zwykle nie obejmuje on szukania woreczków, przypominania zasad i sprzątania stołu. Liczę więc cały odcinek od otwarcia szafy do zamknięcia pudełka. Jeżeli mam godzinę, nie wybieram gry, której przygotowanie zajmuje połowę tego czasu. Zostawiam też margines na przerwanie przez zwykłe domowe sprawy.
Pomaga mi tacka na drobne elementy oraz oddzielny woreczek z rzeczami potrzebnymi wyłącznie w wariancie solo. Nie potrzebuję jednak od razu specjalistycznego organizera. Najpierw sprawdzam, czy w ogóle będę wracał do danego tytułu. Kupowanie akcesoriów przed drugą partią jest u mnie podejrzanie podobne do kupowania stroju sportowego przed pierwszym spacerem.
Pierwszej partii nie rozliczam jak egzaminu
Przy nauce pozwalam sobie cofnąć ruch i zajrzeć do przykładu w instrukcji. Celem jest zrozumienie zależności, a nie ustanowienie uczciwego rekordu. Gdy odkrywam błąd po kilku turach, oceniam, czy można go łatwo naprawić. Jeśli nie, kończę rozgrywkę jako próbę i dopisuję krótką uwagę na kartce dołączonej do pudełka.
Przydaje mi się kilka rzeczy przygotowanych przed rozpoczęciem. Dzięki nim rzadziej wstaję od stołu i nie gubię miejsca w turze:
- instrukcja otwarta przy kolejności rundy;
- kartka z jednym trudnym wyjątkiem, który już pomyliłem;
- znacznik wskazujący aktualny etap albo aktywną postać;
- miejsce na odrzucone elementy oddzielone od puli dostępnej.
Nie przepisuję całej instrukcji na własną ściągę. Zbyt długa pomoc gracza staje się drugą instrukcją i niczego nie ułatwia. Zapisuję przede wszystkim to, co rzeczywiście zatrzymało rozgrywkę. Po kilku partiach część takich przypomnień przestaje być potrzebna, a kartka może wrócić do pudełka razem z resztą wyposażenia.
Wynik do pobicia i scenariusz do przeżycia
Niektóre gry kończą się tabelą osiągnięć, inne prostą odpowiedzią: udało się albo nie. Lubię wiedzieć wcześniej, który rodzaj satysfakcji mnie czeka. Punktowa układanka pozwala porównywać kolejne podejścia, lecz łatwo skupić się w niej wyłącznie na rekordzie. Scenariusz daje wyraźniejszą historię, ale powtarzany wiele razy może stracić element zaskoczenia.
Gdy zapisuję rezultat, dodaję poziom trudności i użyty wariant. Bez tych informacji liczby niewiele znaczą. Wynik uzyskany po zmianie zasad nie jest tym samym wynikiem, nawet jeśli bardzo chciałbym ogłosić własny wielki postęp. Jednocześnie nie buduję arkusza statystyk, jeśli samo zapisywanie zaczyna ciążyć bardziej niż przegrana.
Telefon może pilnować zasad albo wyciągać z partii
Przy niejasnym przepisie łatwo trafić z wyszukiwarki do dyskusji, z dyskusji do filmu, a z filmu do porównania kolejnych pudełek. Zostaję wtedy z rozłożoną planszą i wiedzą o trzech grach, których nie mam. Dlatego pytanie formułuję możliwie wąsko i po znalezieniu odpowiedzi odkładam urządzenie. Recenzje oraz strategie zostawiam na osobny moment.
Jeśli gra wymaga aplikacji, przygotowuję ją wcześniej i wyłączam zbędne powiadomienia. Sprawdzam także, czy można zachować postęp po przerwaniu. Nie każda aplikacja zachowuje sesję tak samo, a zamknięcie ekranu w połowie scenariusza potrafi mieć konsekwencje. Wolę poznać tę drobną niedogodność przed rozłożeniem kilkudziesięciu znaczników.
Nie każda porażka prosi o natychmiastowy rewanż
Najbardziej wciąga mnie przegrana, po której widzę jedną konkretną decyzję wartą zmiany. Gorzej, gdy po zakończeniu nie rozumiem, co miało znaczenie, albo przez większość czasu tylko wykonywałem instrukcje. Nie dokładam wtedy kolejnej partii z rozpędu. Sprawdzam później, czy przeoczyłem regułę, czy po prostu ten rodzaj gry mnie nie bawi.
Zdarza się też, że samodzielnie świetnie działa pudełko, którego nie lubię w większej grupie, albo odwrotnie. Nie muszę oceniać całej gry jednym zdaniem. Mogę zachować ją do spotkań i wybrać inną na własny wieczór. Taki podział wynika z doświadczenia przy stole, a nie z obowiązku wykorzystania każdego wariantu opisanego na okładce.
Stół zostawiam gotowy na następne podejście
Po zakończeniu segreguję elementy zgodnie z kolejnym przygotowaniem, nie tylko według kolorów. Jeśli gra może zostać rozłożona w bezpiecznym miejscu, robię zdjęcie układu przed przerwą i odkładam drobne części poza zasięg zwierząt. Nie zajmuję jednak wspólnego stołu na trzy dni bez uzgodnienia z domownikami. Samotna rozgrywka nadal odbywa się we wspólnym mieszkaniu.
Dobra planszówka solo zostawia mi ochotę na powrót do konkretnego zadania: innego scenariusza, sprytniejszego ruchu albo spokojniejszego sprawdzenia mechanizmu. Nie potrzebuję przekonywać nikogo, że to pełnoprawne hobby. Wystarczy, że po złożeniu pudełka wiem, dlaczego przez ten wieczór chciałem siedzieć właśnie przy tej planszy.




